Niewdzięczny syn

Pani Zofia była starszą kobietą i matką trójki dorosłych dzieci. Kilka lat temu zmarł jej mąż. Mimo kłopotów ze zdrowiem i problemów finansowych jakie pojawiły się po śmierci męża wychowała swoje dzieci i zapewniła im przyzwoity start w dorosłe życie. Jednak ostatnio coraz bardziej podupadała na zdrowiu. Miała problemy w wykonywaniu codziennych czynności., lekarza i przychodnię odwiedzała częściej niż zwykle. W tych trudnych chwilach mogła liczyć na swoje dzieci – niestety nie na wszystkie.

Marek, najstarszy syn Pani Zofii, po usamodzielnieniu się bardzo ograniczył relacje z matką. Gdy Pani Zofia zaczęła chorować, niemal całkowicie zerwał z nią kontakt. Pojawiał się tylko od czasu do czasu, kiedy reszta rodzeństwa nie mogła pomóc matce. Nawet podczas tych nielicznych wizyt okazywał niechęć do pomocy, robił matce wyrzuty, że musi się nią zajmować mimo własnych problemów. Kierował pod jej adresem wiele gorzkich słów, wyzwisk i zdarzało się, że ją uderzył. W momencie, gdy Pani Zofia trafiła nagle do szpitala z zawałem i przeszła ciężką operację, Marek nie odwiedził jej ani razu podczas dwumiesięcznej hospitalizacji. Czuwały przy niej jedynie młodsze dzieci.

Czując, że jej czas się zbliża i może nie wrócić z kolejnej wizyty w szpitalu, postanowiła sporządzić testament. Chciała w nim podziękować młodszym dzieciom za pomoc, jaką od nich otrzymała i zapisać im mieszkanie. Wyrodnego syna Marka postanowiła wydziedziczyć. Jak powinna tego dokonać?

Na wstępie trzeba zaznaczyć, że w świetle prawa polskiego wydziedziczenie jest czymś innym, niż większość ludzi myśli. Wielu ma błędne przekonanie zaczerpnięte zazwyczaj z amerykańskich filmów, w których to spadkodawcy mogą z byle powodu wydziedziczyć dzieci albo nawet uzależniać przyznanie im spadku od kuriozalnych warunków. W polskim prawie jest nieco inaczej.

Polskie prawo pojmuje wydziedziczenie jako pozbawienie prawa do zachowku. Co to oznacza? Należy wyjaśnić, czym jest zachowek. Jest to taka część majątku, która przysługuje pewnej kategorii krewnych zmarłego niezależnie od tego, jak spadkodawca zarządził majątkiem w testamencie. Do tej kategorii należą dzieci, rodzice oraz małżonek spadkodawcy. Zatem jeśli te osoby zostaną pominięte w testamencie, to niezależnie od woli spadkodawcy mogą zawsze domagać się od spadkobierców testamentowych określonej części z odziedziczonego przez nich majątku. Wydziedziczenie zatem pozbawia ich tego prawa – wtedy wydziedziczeni krewni nie będą mieli do spadkobierców żadnych roszczeń i będą potraktowani tak, jakby nie dożyli otwarci spadku.

Jako, że zachowek istnieje po to, by zabezpieczyć finansowo najbliższych krewnych po śmierci spadkodawcy, to pozbawienie ich tego prawa nie może być spowodowane błahym powodem. Prawo spadkowe przewiduje sytuacje, kiedy spadkodawca może wydziedziczyć swoich bliskich. Sytuacje te zawarte są w art. 1008 KC. Zatem wydziedziczyć można uprawnionego do zachowku, gdy:

  • ten mimo dezaprobaty ze strony spadkodawcy prowadzi naganny styl życia sprzeczny z normami społecznymi (np. ciągle wdaje się w konflikt z prawem, posiada liczne nałogi, unika pracy w celu własnego utrzymania),

  • dopuścił się względem spadkodawcy lub jego najbliższych umyślnego przestępstwa lub obrazy czci oraz

  • uporczywie nie dopełnia względem spadkodawcy obowiązków rodzinnych;

    Przypadek drugi i trzeci zachodzą u Pani Zofii – zachowanie najstarszego syna bez wątpienia kwalifikuje się jako niedopełnianie obowiązków rodzinnych połączone z niewdzięcznością i brakiem szacunku do matki.

Podejmując decyzję o wydziedziczeniu należy pamiętać koniecznie o trzech rzeczach, jeśli wydziedziczenie ma być skuteczne:

  • po pierwsze, katalog przyczyn wydziedziczenia jest zamknięty, co oznacza, że można wydziedziczyć tylko z powodu przyczyn wymienionych powyżej – powody te mogą zachodzić samodzielnie lub łącznie;

  • po drugie, przyczyna wydziedziczenia powinna być wyraźnie zaznaczona w testamencie – Pani Zofia powinna w testamencie opisać sposób w jaki traktował ją jej syn i że wydziedzicza go właśnie z tego powodu;

  • po trzecie, należy pamiętać, że wydziedziczenie dotyczy tylko konkretnej osoby – zatem dzieci lub wnuki wydziedziczonego mogą domagać się zachowku.

Dodatkowo prawo spadkowe przewiduje, że spadkodawca nie może wydziedziczyć uprawnionego do zachowku, jeśli mu przebaczył. Spadkodawca może przebaczyć w każdej chwili, a oświadczenie taki nie wymaga szczególnej formy. Może zatem zdarzyć się tak, że spadkodawca udzieli przebaczenia na łożu śmierci. Jedynym warunkiem skuteczności przebaczenia jest to, że musi nastąpić z dostatecznym rozeznaniem – spadkodawca musi być świadom znaczenia takiej decyzji. Może to rodzić problemy, kiedy umierające na ciężkie choroby osoby pod wpływem leków czy wyniszczenia chorobą nie są do końca świadome tego, co się wokół nich dzieje.

Post your comments

Your email address will not be published. Required fields are marked *

drony
Drony a prawo polskie
Nowe technologie

Możliwości techniczne dronów sprawiają, że wzrasta zainteresowanie użytkowaniem ich w celach komercyjnych m.in. na potrzeby monitoringu, sporządzania dokumentacji terenu czy też fotografii lotniczej. Czy jednak samo kupna drona wystarczy by świadczyć tego typu usługi? Zapraszamy do obejrzenia materiału zrealizowane przy współpracy z kancelarią Lex And Tech z Krakowa.

Czytaj dalej
dziecko02
Co z nazwiskiem po rozwodzie?
Prawo rodzinne

Nasza klientka po burzliwym rozwodzie postanowiła, że nie chce mieć z byłym mężem nic wspólnego. Pozostała jednak kwestia nazwiska… Nie wyobrażała sobie pozostać przy nazwisku męża. Co w takiej sytuacji powinna zrobić? Na wstępie przypominamy, iż o nazwisku które każdy z małżonków będzie nosił po ślubie, decyduje oświadczenie które składamy przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego. […]

Czytaj dalej

DlaPalestry.tv

Serwis prawniczy i telewizja prawnicza on-line

Masz pomysł na współpracę z nami? Napisz do nas!
kontakt@dlapalestry.tv